Wat betekenen de GDPR en de AI Act voor je beeldbank?

Beeldbank en GDPR: een foto is een persoonsgegeven, gezichtsherkenning is biometrie en vanaf augustus 2026 geldt de AI Act. Wat moet je regelen?

Medeoprichter, Clipido
Laatst bijgewerkt 19 november 202612 min lezen

Vraag een marketingteam hoe hun beeldbank met de GDPR omgaat, en het gesprek gaat bijna altijd over één ding: "staat het in de EU?" Als eerste vraag is dat prima. Als laatste vraag is het veel te weinig. In een beeldbank (of DAM, in vakjargon) komen drie dingen samen waar toezichthouders op letten: herkenbare mensen, materiaal van derden waarvoor je een licentie hebt, en steeds vaker content die met AI gemaakt is. En je bewaart dat allemaal in één systeem dat net gebouwd is om er makkelijk mee te delen. Daarvoor koop je het. Daar zit ook meteen het hele compliancevraagstuk.

Kort gezegd: voor de GDPR is elke foto van een herkenbaar persoon een persoonsgegeven. Gezichtsherkenning die iemand identificeert, verwerkt biometrische gegevens, en die vallen onder de bijzondere categorieën van artikel 9. En vanaf 2 augustus 2026 moet je volgens artikel 50 van de AI Act content markeren die met AI gegenereerd of gemanipuleerd is en voor echt kan doorgaan.

Dit is een praktisch overzicht voor marketing- en communicatieteams, geen juridisch advies. Waar het er echt toe doet, betrek je je DPO.

Een foto in je beeldbank is een persoonsgegeven

Dit verrast veel mensen: een herkenbaar persoon op een foto is voor de GDPR een persoonsgegeven. Niet standaard een bijzondere categorie (een gewone foto van een collega op een congres is een gewoon persoonsgegeven), maar het valt wel onder de GDPR. En dan geldt het hele kader: een rechtsgrond, doelbinding, bewaartermijnen en de rechten van wie op de foto staat.

Wat betekent dat concreet voor je beeldbank?

Je hebt een rechtsgrond nodig om te bewaren en te publiceren. Voor medewerkers is dat meestal gerechtvaardigd belang voor intern gebruik en toestemming voor extern marketinggebruik. Wie op de loonlijst staat, heeft daarmee nog niet ingestemd om in een reclamecampagne te verschijnen. Op events steun je normaal gezien op gerechtvaardigd belang, met duidelijke signalisatie en een eenvoudige manier om bezwaar te maken. Voor modellen en talent is het een contract, en de release is je bewijs.

Je bewaartermijn moet ergens eindigen. "We houden alles voor altijd" is geen bewaarbeleid. Foto's met herkenbare mensen hebben een vaste levensduur nodig, gekoppeld aan het doel waarvoor je ze verzameld hebt. In een DAM is dat perfect haalbaar: zet een vervaldatum of reviewdatum in een veld en laat het systeem tonen wat aan de beurt is.

Wissen moet ook echt lukken. Vraagt iemand om verwijderd te worden, dan moet je elke versie terugvinden (de uitsneden, de verkleinde exports, de kopie in de campagnegalerij van vorig jaar) en ze allemaal uit omloop halen. Met detectie van gelijkende beelden en centraal delen is dat eenvoudig. Verspreid over een gedeelde schijf en veertig transferlinks is het zo goed als onmogelijk. Het is een van de sterkere praktische argumenten voor een DAM.

Een inzageverzoek gaat ook over beelden. Vraagt iemand inzage in zijn gegevens, dan horen de foto's waarop die persoon staat daarbij. Als je die zoekopdracht in een minuut kan uitvoeren in plaats van een week, heb je veel gewonnen.

Gezichtsherkenning is een andere categorie

Gezichtsherkenning die een specifiek persoon identificeert, verwerkt biometrische gegevens, en artikel 9 van de GDPR behandelt die als een bijzondere categorie. Daarmee ligt de lat een flink stuk hoger. Bovenop je gewone rechtsgrond heb je een voorwaarde uit artikel 9 nodig, in een marketingcontext bijna altijd uitdrukkelijke toestemming, en normaal gezien wordt er ook een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) verwacht.

Niets daarvan pleit tegen de functie. Het is een van de nuttigste mogelijkheden van een beeldbank, en AI-zoeken in een DAM legt uit waarom. Het pleit er wel voor dat je ze met open ogen aanzet:

  • Baken ze af. Zet ze aan per werkruimte of collectie, niet voor de hele bibliotheek. Portretten van medewerkers en eventfoto's zijn twee verschillende toestemmingssituaties.
  • Beperk wie namen geeft. Alleen een kleine groep met naam en toenaam mag een identiteit aan een cluster koppelen. Zolang niemand een naam intypt, heb je detectie en nog geen identificatie.
  • Leg een bewaartermijn vast voor de templates. Je moet de biometrische kenmerken apart van de beelden kunnen verwijderen.
  • Documenteer het. Doel, rechtsgrond, reikwijdte, bewaartermijn, DPIA. Eén pagina volstaat, en je DPO gaat ernaar vragen.
  • Hou de verwerking in de EU. Dan valt de vraag over doorgifte weg uit een analyse die al complex genoeg is.

Laat je bezoekers op een event zelf hun foto's zoeken ("vind je eigen foto's"), regel de toestemming dan voor de deuren opengaan, niet achteraf. Foto's verdelen na een event behandelt de praktische kant.

Dataresidentie en doorgifte

Sinds Schrems II heb je voor elke doorgifte van persoonsgegevens buiten de EER een doorgiftemechanisme nodig, en in de praktijk ook een transfer impact assessment. Het EU–US Data Privacy Framework heeft opnieuw een route geopend voor gecertificeerde Amerikaanse aanbieders, maar het wordt nog altijd juridisch aangevochten. Voor een overheid of een gereguleerd bedrijf is dat geen comfortabele positie: je bouwt je compliance dan op een mechanisme dat al twee keer ongeldig is verklaard.

Hou je de data in de EU, dan hoef je die hele analyse niet te maken. Vraag bij het evalueren van een platform dus naar details, niet naar geruststelling:

  • Welke regio, bij naam. "EU-hosting beschikbaar" is een verkoopsantwoord. Over welke datacenterregio gaat het, en staat dat in het contract? Sommige bekende platformen bieden er geen: Brandfolder draait bijvoorbeeld enkel in de VS. Bij Brandfolder-alternatieven vind je de regio van zeven andere.
  • Waar staan de back-ups? Back-ups die naar een ander continent gerepliceerd worden, zijn een doorgifte.
  • Waar draait de AI-inferentie? Deze vraag vergeet men het vaakst. Een platform dat in Frankfurt gehost is maar voor tagging een Amerikaanse vision-API aanroept, doet met je beelden een doorgifte.
  • Wie zijn de subverwerkers? Je wil een lijst met namen, publiek beschikbaar, en een melding als er iets verandert. Kan een leverancier die niet snel voorleggen, dan zegt dat genoeg.
  • Waar zit de support, en kunnen supportmedewerkers de inhoud van assets zien? Toegang van buiten de EER is een doorgifte, ook als er geen kopie gemaakt wordt.
  • Is er een verwerkersovereenkomst (DPA) met actuele SCC's? Dat is standaard, maar controleer of ze ook echt ondertekend is.

Overheden, zorginstellingen en financiële organisaties in Europa zien verwerking die uitsluitend in de EU gebeurt steeds vaker als een aankoopvereiste en niet als een voorkeur. Geldt dat voor jou, leg het dan vast voor je een shortlist maakt, niet pas tijdens de contractonderhandelingen.

AI-training op je content

Dit is een nieuwere vraag, en het antwoord wil je zwart op wit.

Gebruikt een leverancier je assets om zijn modellen te verbeteren, dan worden je commercieel gevoelige productfoto's en je beelden van herkenbare mensen trainingsdata. Voor de GDPR is dat een apart verwerkingsdoel met een eigen rechtsgrond, en die valt hoogstwaarschijnlijk niet onder de rechtsgrond die je voor de hosting hebt vastgelegd.

Vraag het dus rechtstreeks: worden onze assets, of iets wat ervan is afgeleid, gebruikt om een model te trainen of te finetunen, van jullie of van een derde partij? Je wil een ondubbelzinnig nee, in het contract. Een privacypagina kan je aanpassen, een contractclausule niet.

Hou één onderscheid scherp. AI gebruiken om je assets te verwerken (tags, embeddings en beschrijvingen maken, alleen voor je eigen bibliotheek) is iets anders en volkomen normaal. De grens ligt bij de vraag of er iets dat van je content is afgeleid, buiten je eigen omgeving bij de leverancier terechtkomt.

De Europese AI Act, vanaf augustus 2026

Artikel 50 van de AI Act (de Europese AI-verordening) voert transparantieverplichtingen in voor content die met AI gegenereerd of gemanipuleerd is. Ze gelden vanaf 2 augustus 2026. De Code of Practice die in juni 2026 verscheen, beschrijft hoe naleving er in de praktijk uitziet.

Voor een marketingteam komt het hierop neer:

Toepassingsgebied. De regels gaan over afbeeldingen, audio en video die met AI gegenereerd of aangepast zijn en voor echt kunnen doorgaan: synthetische beelden, gegenereerde productvisuals, met AI bewerkte foto's, synthetische stemmen. Ze gelden ook buiten de grenzen van de EU: bereikt je content gebruikers in de EU, dan val je eronder, waar je bedrijf ook gevestigd is. Puur ondersteunende bewerkingen, zoals een gewone kleurcorrectie, zijn niet het doelwit.

De markering moet machineleesbaar zijn. Het verwachte mechanisme combineert cryptografisch ondertekende herkomstmetadata (in de praktijk C2PA Content Credentials) met een onzichtbaar watermerk, waar dat technisch haalbaar is. De C2PA 2.4-specificatie voegt precies daarvoor een expliciete assertion toe die AI-gebruik meldt. Ondertekende metadata alleen geldt niet als voldoende, omdat iedereen ze met een fluitje van een cent kan verwijderen.

Ook mensen moeten het kunnen zien. Een machineleesbaar manifest ontslaat je niet van de plicht om mensen te laten weten dat ze naar synthetische content kijken.

Gebruiksverantwoordelijken (deployers) moeten bewaren wat aanbieders toevoegen. Zet je generatietool credentials in een bestand en haalt je eigen workflow ze er weer af, dan heb je een probleem. De meeste beeldverwerking verwijdert metadata standaard, en daardoor is dit een reëel operationeel risico en geen theoretisch.

De boetes zijn fors. Toch zit het praktische risico voor de meeste marcomteams niet in bewuste misleiding. Het zit in een AI-gegenereerde achtergrond of een opgeschaalde productfoto die door een workflow loopt die ongemerkt de herkomstgegevens weggooit.

Wat je eraan doet

  1. Zoek uit waar AI in je contentproductie binnenkomt. Generatietools, upscalers, generative fill, achtergrondvervanging, synthetische voice-over. De meeste teams onderschatten dit.
  2. Leg het vast als metadata. Geef elk asset een veld "AI-betrokkenheid" (geen, AI-ondersteund, AI-gegenereerd). Die schemawijziging kost je een kwartier, en al de rest bouwt erop.
  3. Controleer of je DAM C2PA-manifesten bewaart. Bij het uploaden, bij het aanmaken van renditions en via downloadpresets. Veel workflows strippen metadata als bijwerking van het verkleinen. Vraag het de leverancier rechtstreeks en test het zelf.
  4. Spreek een zichtbare vermelding af met wie gepubliceerde content goedkeurt.
  5. Hou de herkomstketen intact bij export. Lever je een gestript bestand aan een partner, dan schuif je het probleem door, terwijl jij verantwoordelijk blijft.

C2PA is trouwens de moeite om te begrijpen, ook los van compliance. Herkomstinformatie die bewerking en verspreiding overleeft, is echt nuttig in een beeldbank: je ziet waar een asset vandaan komt en wat ermee gebeurd is. Die vraag stellen mensen voortdurend, en gewone metadata geeft er zelden antwoord op.

Rechten, licenties en releases

Dit is minder nieuw dan de AI Act, maar de kans dat je er dit jaar last van krijgt, is een stuk groter.

Stocklicenties zijn beperkter dan mensen denken. Territorium, looptijd, mediatype en oplage liggen vaak vast. Een stockfoto met een licentie voor één webcampagne die twee jaar later op een verpakking belandt, levert een factuur op. Dat gebeurt echt, en vaak.

Model- en property releases moet je kunnen terugvinden. Een release die in een contractenmap zit, los van het beeld, bestaat in de praktijk niet. Koppel hem aan het beeld, of noteer op zijn minst op het asset dat hij bestaat en wanneer hij vervalt.

Beelden van medewerkers vragen aandacht als iemand vertrekt. Veel organisaties spreken af om beelden van een ex-medewerker uit lopende campagnes te halen. Daarvoor moet je weten waar die beelden overal opduiken: een zoekprobleem, dat je oplost met gezichtsclustering of goede tagging.

Werk dat je bestelt, is niet automatisch van jou. Het auteursrecht op een foto ligt bij de fotograaf, tenzij het contract het overdraagt. Wat je meestal hebt, is een licentie, met voorwaarden. Noteer die voorwaarden.

In je systeem los je het telkens op dezelfde manier op: rechten worden een verplicht veld met een gecontroleerde woordenlijst en een vervaldatum, en rechten die niemand geverifieerd heeft, noteer je als onbekend, niet publiceren in plaats van het veld leeg te laten. Wie een leeg veld ziet, leest er toestemming in. Metadata en taxonomie behandelt het schema.

Een checklist voor je due diligence

Neem deze lijst mee naar het gesprek met de leverancier. Komen de antwoorden traag, dan is dat ook een antwoord.

  • Een EU-regio bij naam voor de primaire opslag, vastgelegd in het contract
  • Back-ups binnen de EER
  • AI-inferentie in de EU
  • Een gepubliceerde lijst van subverwerkers, met een melding bij wijzigingen
  • Een ondertekende DPA met actuele SCC's als er een doorgifte gebeurt
  • Een contractuele garantie dat je content niet gebruikt wordt om modellen te trainen
  • Supporttoegang vanuit de EER, of gedocumenteerde controles
  • Gezichtsherkenning die je per zone afbakent, met aparte bewaarinstellingen voor biometrische gegevens
  • Rechtenvelden per asset, met een vervaldatum en een waarschuwing voor de rechten vervallen
  • Centraal uit omloop halen, zodat het doorwerkt in elke bestaande deellink
  • Een auditlog van downloads, deelacties en bewerkingen
  • C2PA-manifesten die bewaard blijven bij upload, renditions en downloadpresets
  • Een gedocumenteerde export van assets en metadata
  • Een verwijderingsprocedure met een vaste termijn, back-ups inbegrepen
  • Beveiligingsdocumentatie op aanvraag: een ISO 27001-certificaat, een SOC 2-rapport of een gelijkwaardig schriftelijk beveiligingsdossier dat je IT-team kan nalezen
  • SSO, en SCIM-provisioning als je meer dan een handvol gebruikers beheert

Veelgestelde vragen

Is een foto een persoonsgegeven onder de GDPR?

Ja, als iemand op de foto herkenbaar is. Gewone foto's zijn gewone persoonsgegevens. Beelden die door gezichtsherkenning gaan om iemand te identificeren, zijn biometrische gegevens uit een bijzondere categorie onder artikel 9 van de GDPR. Daarvoor heb je een extra voorwaarde nodig, normaal gezien uitdrukkelijke toestemming.

Moet een DAM in de EU gehost worden?

Wettelijk niet, op voorwaarde dat je een geldig doorgiftemechanisme hebt en een transfer impact assessment hebt uitgevoerd. In de praktijk haal je met verwerking uitsluitend in de EU een hele categorie risico's en controles weg, en veel Europese overheden en gereguleerde kopers eisen het intussen. Controleer opslag, back-ups, AI-inferentie en supporttoegang elk apart.

Wat vraagt de AI Act voor marketingcontent die met AI gemaakt is?

Vanaf 2 augustus 2026 verplicht artikel 50 dat content die met AI gegenereerd of gemanipuleerd is en voor echt kan doorgaan, machineleesbaar gemarkeerd wordt. In de praktijk gaat het om ondertekende C2PA-herkomstinformatie plus een onzichtbaar watermerk waar dat haalbaar is, naast een zichtbare vermelding voor mensen. Gebruiksverantwoordelijken moeten markeringen van eerder in de keten bewaren.

Wat zijn C2PA Content Credentials?

Een cryptografisch ondertekend manifest in een bestand, dat vastlegt hoe het bestand gemaakt en bewerkt is, ook of er AI bij betrokken was. Het is de opkomende standaard voor de herkomst van content, en het mechanisme waar toezichthouders naar verwijzen als het over machineleesbare AI-markering gaat.

Wat doe je als iemand vraagt om van je foto's verwijderd te worden?

Zoek elke versie op, ook uitsneden, verkleinde exports en materiaal dat al gedeeld is. Haal alles centraal uit omloop zodat bestaande links niet meer werken, en verwijder elk biometrisch template. In een DAM met detectie van gelijkende beelden en centraal delen is dat routine. Verspreid over gedeelde schijven en transferlinks is het erg moeilijk.

Mag een DAM-leverancier AI trainen op je assets?

Nee, en dat sluit je best contractueel uit. AI gebruiken om je assets te verwerken voor je eigen bibliotheek is normaal en te verwachten. Ze gebruiken om een gedeeld model te verbeteren is een apart verwerkingsdoel, en dan verlies je de controle over commercieel gevoelige content en over beelden van herkenbare mensen.

Je archief zit vol sterk werk. Laat mensen het vinden.

Clipido